Informację o jego śmierci przekazała żona artysty. Wiadomość szybko poruszyła środowisko filmowe w całym kraju — dla wielu osób Kaczmarek przez dekady pozostawał symbolem rzetelności, skromności i najwyższego kunsztu operatorskiego.
Twórca odszedł w środę, 4 lutego. Jego dorobek artystyczny na stałe zapisał się w historii polskiej kinematografii, a nazwisko Kaczmarka wymieniano wśród postaci, które współtworzyły wizualny język rodzimego filmu.
Droga do filmu prowadziła przez Łódź
Zdzisław Kaczmarek urodził się 15 stycznia 1942 roku w Łodzi. Z miastem tym był związany przez całe życie. Początkowo wybrał ścieżkę techniczną — ukończył Wydział Elektroniki Politechniki Łódzkiej. Dopiero później zdecydował się na studia operatorskie w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, które otworzyły mu drzwi do świata kina.
Już w czasie nauki w filmówce współpracował z przyszłymi ikonami polskiego filmu, w tym z Krzysztofem Kieślowskim, co miało istotny wpływ na jego dalszą drogę zawodową.
Konsekwentny styl i wizualna dyscyplina
Po ukończeniu studiów Kaczmarek zdobywał doświadczenie jako asystent operatora, by z czasem stać się samodzielnym twórcą zdjęć. Szybko zyskał opinię artysty zdyscyplinowanego, skupionego na treści i emocjach, a nie na efektownych zabiegach formalnych.
Zrealizował zdjęcia do kilkudziesięciu filmów fabularnych i dokumentalnych oraz licznych produkcji telewizyjnych. Jego pracę często określano jako przykład operatorskiego minimalizmu — podporządkowanego narracji, aktorom i rytmowi opowieści.
„Miś” i współpraca z najwybitniejszymi twórcami
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów w dorobku Zdzisława Kaczmarka była współpraca ze Stanisławem Bareją przy realizacji kultowej komedii „Miś”. Film do dziś pozostaje jednym z najczęściej cytowanych i oglądanych tytułów w historii polskiego kina.
Operator pracował także z takimi reżyserami jak Radosław Piwowarski, Grzegorz Królikiewicz, Janusz Kidawa oraz ponownie z Krzysztofem Kieślowskim. Każda z tych współprac potwierdzała jego wszechstronność i wyjątkowe wyczucie obrazu.
Autorytet i strata dla środowiska filmowego
Zdzisław Kaczmarek był członkiem Stowarzyszenia Filmowców Polskich, Stowarzyszenia Autorów Zdjęć Filmowych oraz Polskiej Akademii Filmowej. Przez lata pozostawał ważnym punktem odniesienia dla młodszych operatorów, którzy cenili go nie tylko za dorobek, lecz także za postawę zawodową.
Jego śmierć to poważna strata dla polskiej kultury. Pozostawił po sobie filmy, które do dziś kształtują sposób myślenia o obrazie filmowym — spokojnym, przemyślanym i uczciwym wobec widza.